Zwracam się do Pana Ministra o przedstawienie stanowiska w Sprawie bibliotek publicznych na przykładzie
Zwracam się do Pana Ministra o przedstawienie stanowiska w Sprawie bibliotek publicznych na przykładzie Ścinawskiego Ośrodka Kultury. Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (DzU Nr 85, poz. 539, z późn. zm.) biblioteka może stanowić samodzielną jednostkę organizacyjną albo wchodzić w skład innej jednostki. Samodzielność prawna biblioteki publicznej jako instytucji kultury została zagwarantowana w art. 13 ust. 7 ww. ustawy, który stanowi, iż biblioteki publiczne nie mogą być łączone z innymi instytucjami oraz bibliotekami szkolnymi i pedagogicznymi. Ustawodawca, zgodnie z art. 13 ust. 1, dopuścił możliwość połączenia bibliotek, ale w świetle znowelizowanego w 2001 r. ust. 7 cytowanego powyżej artykułu pozostawił tylko możliwość wzajemnego łączenia bibliotek publicznych. Na samodzielny charakter tej instytucji wskazuje również art. 19 ust. 2 ustawy o bibliotekach, który stanowi, iż gmina organizuje i prowadzi co najmniej jedną bibliotekę publiczną wraz z odpowiednią liczbą filii i oddziałów oraz punktów bibliotecznych.
Z kolei art. 9 i 13 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (DzU 2001 r. Nr 13, poz. 123, z późn. zm.) stanowią, iż jednostki samorządu terytorialnego organizują działalność kulturalną, tworząc instytucje kultury, i działają na podstawie aktu o ich utworzeniu oraz statutu.
W przypadku Gminy Ścinawa, w której biblioteka publiczna działa od wielu lat i od daty jej utworzenia, tj. 1991 r., wchodzi w skład Ścinawskiego Ośrodka Kultury, a więc w świetle obowiązujących przepisów Gmina nie naruszyła art. 13 ww. ustawy, gdyż zgodnie z jedną z zasad prawa rzymskiego, określaną również jako zasada nieretroakcyjności prawa, zasadą lex retro non agit, prawo nie działa wstecz. Mając powyższe na względzie, ustawodawca nie może ustanawiać przepisów prawa, które wiązałyby skutki prawne ze zdarzeniami prawnymi mającymi miejsce w przeszłości. Prawo musi być przewidywalne i budzić zaufanie, a podmiot prawa musi mieć pewność, że w danej sytuacji postępuje zgodnie lub niezgodnie z obowiązującym prawem.
W przypadku ubogich gmin rolniczych wydatek na utworzenie odrębnej jednostki wydaje się zbyteczny, niezwiązany z merytoryczną działalnością biblioteki publicznej i jedynie powodowałby zwiększenie obciążenia budżetowego gminy, co w dobie poszukiwania oszczędności byłoby działaniem niecelowym.
Mając powyższe na uwadze, zwracam się z pytaniem:
1. Czy utworzone przed dniem wejścia w życie biblioteki publiczne połączone z innymi instytucjami oraz bibliotekami szkolnymi i pedagogicznymi winny zostać przekształcone w samodzielne jednostki organizacyjne, czy też mogą funkcjonować na dotychczasowych zasadach?
2. Czy rozważano kwestię wykreślenia z przedmiotowej ustawy art. 13 ust. 7 dotyczącego zakazu łączenia bibliotek publicznych z instytucjami kultury? Warto zauważyć w tym miejscu, iż pozostałe przepisy ustawy zakazu takiego nie zawierają, a wręcz przeciwnie, dopuszczają omawianą możliwość, która mogłaby spowodować z jednej strony obniżenie ponoszonych przez gminy kosztów na instytucje kultury i biblioteki publiczne, z drugiej zaś strony funkcjonowanie biblioteki publicznej w strukturze innej, większej instytucji kultury (tak jak w przypadku Gminy Ścinawa w ramach Ścinawskiego Ośrodka Kultury) pozwala na szersze możliwości pozyskiwania zewnętrznych źródeł finansowania.
Z poważaniem
Poseł Beata Dorota Sawicka
Warszawa, dnia 16 lutego 2006 r.