Interpelacje Poselskie

   Na zasadzie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2199, ze zm.) oraz art. 192 ust. 3 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam na ręce Pana Marszałka interpelację, skierowaną do Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego Pana Zbigniewa Ziobro, w sprawie zapisów ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych.

   Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych (Dz. U. Nr 169, poz. 1415) umożliwiła, po raz pierwszy w Polsce, otrzymanie przez niektóre ofiary przestępstw pomocy finansowej ze strony Państwa. Było to słuszne i oczekiwane.

   Pewne postanowienia ustawy budzą jednak zasadnicze zastrzeżenia. Przede wszystkim zawarta w ustawie (art. 2 pkt 1) definicja ofiary (a więc osoby uprawnionej do otrzymania kompensaty) jest zdecydowanie za wąska. Ustawa przyjmuje, że ofiarą może być tylko ta osoba: ˝która na skutek przestępstwa umyślnego z użyciem przemocy poniosła śmierć albo doznała naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia określonych w art. 156 § 1 Kodeksu karnego i art. 157 § 1 Kodeksu karnego˝.

   Praktycznie więc kompensata dotyczy tylko osób pokrzywdzonych przestępstwami zabójstwa (art. 148 § 1 K.k.) oraz ciężkiego i ˝średniego˝ uszczerbku na zdrowiu (art. 156 § 1 K.k. i art. 157 § 1 K.k.).

   W przypadku wystąpienia skutku przewidzianego w wyżej wymienionych przepisach uzyskanie kompensaty jest niekiedy możliwe również przez ofiary przestępstw: pobicia, zgwałcenia, rozboju czy znęcania się fizycznego lub psychicznego nad członkiem rodziny.

   Kiedy jednak skutek w postaci śmierci oraz ciężkiego lub średniego uszkodzenia ciała u pokrzywdzonych przestępstwami zgwałcenia, rozboju czy znęcania się nie wystąpił (a tak w praktyce jest najczęściej), uzyskanie kompensaty nie jest możliwe.

   Poza zakresem stosowania ustawy pozostają więc ofiary licznych i poważnych czynów, w tym przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności oraz przestępstw przeciwko rodzinie i opiece, co może naruszać konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa.

   W tym miejscu zwrócić należy uwagę chociażby na tak poważne przestępstwa, jak zgwałcenie lub znęcanie się nad członkiem rodziny. Nie ma potrzeby szczegółowego uzasadniania jak poważne skutki powodują dla pokrzywdzonych te przestępstwa. Ich ofiary - o ile nie doznają wymaganych przez ustawę, stosunkowo poważnych, obrażeń ciała - nie mogą jednak liczyć na żadną kompensatę od Państwa. Często pozostają same, bez jakiejkolwiek pomocy, chociaż poniosły szkodę, w tym niekiedy znaczne koszty leczenia. Wydaje się być poza sporem, że właśnie ta kategoria pokrzywdzonych zasługuje na szczególną ochronę i pomoc ze strony państwa.

   Dlatego zwracam się do Pana Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego z interpelacją o poinformowanie:

   - czy przewiduje się rozszerzenie zakresu stosowania ustawy także w stosunku do ofiar innych przestępstw niż wyraźnie wymienione w ustawie: zwłaszcza zgwałcenia, czynu lubieżnego względem małoletniego, znęcania się fizycznego i psychicznego, czy niektórych najpoważniejszych przestępstw nieumyślnych?

   - czy sądy powinny mieć prawo decydowania o możliwości przyznania kompensaty w szczególnie uzasadnionych przypadkach, także ofiarom innych przestępstw niż przewidywane obecnymi przepisami?

   - czy ustalona w ustawie maksymalna kwota kompensaty: 12 000 zł (mając oczywiście na uwadze możliwości finansowe Państwa), nie została ustalona zbyt nisko i czy sądy w uzasadnionych przypadkach powinny mieć prawo ją podwyższyć?

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Stanisław Zając

   Jasło, dnia 13 marca 2006 r.