Szanowna Pani Minister! Zwracam się do Pani Minister w naglącej sprawie dostosowania regulacji polskiej
Szanowna Pani Minister! Zwracam się do Pani Minister w naglącej sprawie dostosowania regulacji polskiej ustawy o podatku akcyzowym do dyrektywy Rady 2003/96/WE z 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji ram wspólnotowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych oraz elektryczności (tzw. dyrektywa energetyczna).
Zasadniczo państwa członkowskie zostały zobowiązane do dostosowania regulacji krajowych do przepisów dyrektywy energetycznej do dnia 31 grudnia 2003 r. Polska - obok innych państw - wystąpiła o przyznanie okresu przejściowego. Okres taki został jej udzielony na mocy dyrektywy Rady 2004/74/WE z 29 kwietnia 2004 r. zmieniającej dyrektywę energetyczną w zakresie możliwości stosowania przez określone państwa członkowskie czasowych zwolnień lub obniżek poziomu opodatkowania na wyroby energetyczne i energię elektryczną. Zgodnie z art. 1 pkt 2 tej dyrektywy ˝Rzeczpospolita Polska może stosować okres przejściowy do dnia 1 stycznia 2006 r. w celu dostosowania swojego systemu opodatkowania energii elektrycznej do ram wspólnotowych˝.
Mimo upływu z dniem 1 stycznia 2006 r. okresu przejściowego regulacja polskiej ustawy nie została dotąd dostosowana do przepisów unijnych. Pomimo toczących się od miesięcy prac rządowych do laski marszałkowskiej nie został dotąd złożony stosowny projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym.
Poważna rozbieżność pomiędzy przepisami krajowymi i wspólnotowymi dotyczy kluczowej kwestii momentu powstania obowiązku podatkowego (szczebla obrotu, na którym obowiązek ten powstaje).
Zgodnie z art. 21 ust. 5 dyrektywy energetycznej obowiązek podatkowy powstaje z momentem dokonania dostawy energii elektrycznej przez dystrybutora (redystrybutora) do odbiorcy końcowego (konsumenta energii elektrycznej) - ˝dla celów stosowania art. 5 i 6 dyrektywy 92/12/EWG energia elektryczna i gaz ziemny podlegają podatkom, które stają się wymagalne w momencie dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora˝. Oznacza to, że obowiązek podatkowy spoczywa co do zasady na dystrybutorze energii elektrycznej, nie zaś jej producencie (tego ostatniego obciążając tylko w przypadku, gdy zużywa energię na własne potrzeby).
Sprzeczne z powyższym rozwiązanie wciąż jednak obowiązuje na gruncie polskiej ustawy o podatku akcyzowym. Zgodnie z jej art. 6 ust. 5 ˝w przypadku energii elektrycznej obowiązek podatkowy powstaje z dniem jej wydania˝. Zatem zgodnie z polskimi przepisami obowiązek podatkowy spoczywa na producencie energii elektrycznej - podatek nakładany jest w momencie wydania energii dystrybutorowi, a nie dokonania jej dostawy na rzecz odbiorcy finalnego.
Wedle doniesień prasowych Minister Finansów rozważa implementowanie dyrektywy energetycznej do krajowego porządku prawnego z mocą dopiero od 1 stycznia 2007 r.
Zaniechanie implementacji dyrektywy energetycznej oznacza, że od 1 stycznia br. Polska jawnie narusza swoje zobowiązania międzynarodowe, utrzymując stan prawny niezgodny z prawem wspólnotowym.
Należy zwrócić uwagę, że podmioty branży energetycznej - słusznie działając w zaufaniu do polskich organów - od dłuższego czasu prowadziły prace zmierzające do dostosowania systemu sprzedaży i dystrybucji energii elektrycznej (poddanej opodatkowaniu podatkiem akcyzowym) do regulacji wspólnotowej. Prace te osiągnęły stopień zaawansowania, który czyni poważnie utrudnionym pozostanie przy rozwiązaniach odpowiadających regulacji polskiej.
Obecna sytuacja może spowodować następujące negatywne konsekwencje dla państwa polskiego:
Producenci energii energetycznej mogą stosować bezpośrednio art. 21 ust. 5 dyrektywy energetycznej, tj. co do zasady nie rozpoznawać obowiązku podatkowego w związku z wydaniem energii elektrycznej. W takim przypadku, nawet zakładając, że podatek akcyzowy zostanie zapłacony przez dystrybutora na ostatnim szczeblu obrotu, Skarb Państwa poniesie istotne straty. Ok. 11% prądu przesyłanego przez elektrownie do dystrybutorów ginie po drodze (tzw. straty przesyłowe). Przy niezmienionej stawce, wskutek przesunięcia obowiązku podatkowego na dystrybutorów, dochody fiskusa z tytułu podatku akcyzowego zmniejszą się o ok. 11%.
Producentom energii elektrycznej, którzy ponieśli szkodę w wyniku zaniechania implementacji dyrektywy energetycznej, przysługuje roszczenie odszkodowawcze wobec Skarbu Państwa. Wedle mojej wiedzy podmioty z branży energetycznej poważnie rozważają wystąpienie z takim roszczeniem.
Komisja Europejska może wszcząć wobec Polski postępowanie w trybie art. 226 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w tym - w razie utrzymywania stanu niezgodności polskich przepisów z regulacją unijną - wnieść do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości skargę na uchybienie zobowiązaniom (tak, jak stało się to w przypadku Francji i Niemiec).
Zapytuję zatem:
1. Czym jest uzasadniona przedłużająca się zwłoka w dostosowaniu polskiego prawa do regulacji unijnej wbrew słusznym oczekiwaniom podatników?
2. Kiedy Ministerstwo Finansów przedłoży stosowny projekt nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym?
3. Kiedy, według zamierzeń rządu, zacznie obowiązywać znowelizowana ustawa o podatku akcyzowym?
4. Jaki skutek dla wpływów budżetowych, według szacunków Ministerstwa Finansów, wywarłoby stosowanie przez podatników bezpośrednio art. 21 ust. 5 dyrektywy energetycznej - wobec uchybienia obowiązkowi jej implementacji przez Polskę?
5. Jakie środki budżetowe, według szacunków Ministerstwa Finansów, zostaną przeznaczone na odszkodowania dla podmiotów, które poniosły szkodę w wyniku zaniechania implementacji przez Polskę dyrektywy energetycznej?
Ze względu na wagę sprawy i jej pilny charakter będę zobowiązany za rychłą odpowiedź na powyższe pytania.
Z poważaniem
Poseł Adam Szejnfeld
Warszawa, dnia 14 marca 2006 r.