Szanowny Panie Ministrze! Zjawisko przestępczości w Polsce od wielu lat stanowi duży problem. Jeszcze
Szanowny Panie Ministrze! Zjawisko przestępczości w Polsce od wielu lat stanowi duży problem. Jeszcze większym, jak się wydaje, problemem jest wykonywanie orzeczeń sądowych, nieuchronność kar stosowanych wobec sprawców czynów karalnych i oczekiwanie społeczne związane z wykonywaniem tych kar.
Wątpliwości w zakresie oczekiwania społecznego związanego z wykonywaniem kar i ich nieuchronności, a także w zakresie spełnienia funkcji represyjnej kary może wywołać stosowany przez sądy art. 258 § 2 k.p.k. Z interpretacji tego przepisu wynika, że wobec oskarżonego tymczasowo aresztowanego, skazanego przez sąd nieprawomocnie na karę nie wyższą niż 3 lata pozbawienia wolności należy uchylić środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania i zwolnić go, jeżeli nie jest on pozbawiony wolności w innej sprawie. Wynika z tego, że przestępca skazany przez sąd na karę bezwzględną do 3 lata pozbawienia wolności za popełnione przestępstwo musi zostać zwolniony, a dopiero z wolności sąd po uprawomocnieniu się orzeczenia (które niejednokrotnie może trwać pół roku i dłużej z postępowaniem w II instancji) wezwie skazanego w pierwszej kolejności do dobrowolnego stawiennictwa w zakładzie karnym. Z punktu widzenia odczucia społecznego wygląda to tak, że sprawcy poważnych przestępstw np.: przeciwko zdrowiu, mieniu, czy też bezpieczeństwu w komunikacji, a także przeciwko wolności seksualnej i obyczajowości, po zakończeniu postępowania karnego w I instancji zostają zwolnieni i wracają do swoich środowisk, także do ofiar przestępstw, wywołując w ten sposób dezaprobatę społeczną i oburzenie związane z działalnością sądów i innych organów procesowych. Niejednokrotnie bywa tak, że w odczuciu społecznym sprawcy ci zostali uniewinnieni, bo przecież wychodzą oni na wolność, a później fakt osadzenia ich po jakimś czasie w zakładzie karnym nie zawsze zmienia to pierwsze wrażenie i odczucie mieszkańców zaraz po zakończeniu postępowania w I instancji. Szczególnie to zjawisko występuje w małych miejscowościach, dla których wydarzenie przestępcze jest swego rodzaju sensacją i budzi szerokie zainteresowanie.
Nieuchronność kary w tym przypadku jest mocno nadwerężona, bowiem zakładając pozytywną prognozę szybkiego rozpoznania sprawy przez sąd II instancji (a na marginesie należy zauważyć, że większość sprawców w tego rodzaju przypadkach korzysta z prawa apelacji od wyroku z chęci oddalenia konieczności odbycia kary pozbawienia wolności) i utrzymania wyroku w mocy, skierowanie go do wykonania i faktycznego osadzenia skazanego w zakładzie karnym rozciąga się w czasie i napotyka na znaczne trudności. Skazany bowiem, jak wiadomo, nie jest zainteresowany odbyciem kary i zazwyczaj ukrywa się przed organami postępowania wykonawczego. Wtedy to sąd może podjąć działania w zakresie przymusowego doprowadzenia go do zakładu karnego, a w konsekwencji zarządzenia poszukiwania go listem gończym. Te działania oddalają faktyczne wykonanie kary pozbawienia wolności, podają pod wątpliwość działania praworządnych organów procesowych, a także zwiększają koszty osadzenia skazanego w zakładzie karnym, angażując dodatkowo sądy i funkcjonariuszy policji. Na marginesie należy zauważyć, że sądy, szczególnie na poziomie rejonów, nie wymierzają zbyt często kar bezwzględnych pozbawienia wolności, a już bardzo rzadko wymierzają kary powyżej 3 lat pozbawienia wolności. Fakt ten tym bardziej budzi uzasadnione wątpliwości co do potrzeby utrzymania w takim kształcie regulacji kodeksowej zawartej w art. 258 § 2 k.p.k.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniem do Pana Ministra:
1. Czy zdaniem Pana Ministra taka regulacja prawna jest słuszna?
2. Czy w najbliższym czasie zamierza Pan wystąpić do Rady Ministrów z projektem zmiany tego i innych artykułów regulujących kwestie tymczasowego aresztowania i wykonywania kar pozbawienia wolności?
3. Czy zamierza Pan w najbliższym czasie wystąpić z kompleksową regulacją prawną w zakresie przedstawianej materii, a realizującą w pewien sposób oczekiwania społeczne dotyczące wykonywania kar w Polsce?
Poseł Jarosław Rusiecki
Warszawa, dnia 20 marca 2006 r.