Interpelacje Poselskie

   Panie Ministrze! Już po raz drugi interpeluję do Pana w sprawie deputatów węglowych dla byłych pracowników PRG. W piśmie z dnia 30 grudnia 2005 roku (DBE-XIII-0700/MK/˝5138w/2005), stanowiącym odpowiedź na moją pierwszą interpelację, uznał Pan, iż emeryci i renciści, byli pracownicy przedsiębiorstw robót górniczych, nie posiadają uprawnień do otrzymywania ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla, powołując się na zapis art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006 (Dz.U. z 2003 r. Nr 210, poz. 2037, z późn. zm.).

   Wyżej wymieniony przepis faktycznie swymi regulacjami nie obejmuje emerytów i rencistów, byłych pracowników przedsiębiorstw robót górniczych. Art. 20 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006 normuje szczególną sytuację i odnosi się wyłącznie do pracowników kopalń podlegających likwidacji. Intencją ustawodawcy było wyraźne określenie podmiotu obowiązanego do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do bezpłatnego węgla (jest nim Zakład Ubezpieczeń Społecznych) oraz wskazanie środków budżetowych jako źródła finansowania tychże świadczeń, a także doprecyzowanie uprawnień do deputatów węglowych i ekwiwalentu pieniężnego pracowników kopalń podlegających likwidacji.

   Jednakże pragnę zauważyć, iż uprawnienia emerytów i rencistów, byłych pracowników przedsiębiorstw robót górniczych, do otrzymywania bezpłatnego węgla opałowego lub ekwiwalentu pieniężnego za ten węgiel wynika bezpośrednio z innego aktu prawnego, a mianowicie z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1981 roku w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa - Karta górnika (Dz.U. z 1982 r. Nr 2, poz. 13, z późn. zm.). § 19 w ust. 1 i 2 wyżej powołanego rozporządzenia stanowi, że pracownikom objętym przepisami rozporządzenia przysługuje deputat węglowy w naturze i ekwiwalencie pieniężnym, zaś emerytom i rencistom uprawnionym do deputatu węglowego w okresie ich zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych objętych przepisami rozporządzenia oraz wdowom (wdowcom) i zupełnym sierotom po nich przysługuje bezpłatny węgiel opałowy lub ekwiwalent pieniężny za ten węgiel - § 19 ust. 2.

   Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1981 roku w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa - Karta górnika uprawnienia przewidziane w rozporządzeniu przysługują pracownikom kopalń: węgla kamiennego i brunatnego, piasku posadzkowego, soli kamiennej, rud, kruszców, glinki ogniotrwałej, glin szlachetnych, barytów, anhydrytów, kaolinów, magnezytów, gipsów, dolomitów, kwarcytów i siarki. Uprawnienia te przysługują również na mocy § 2 ust. 1 pkt 2 pracownikom przedsiębiorstw wykonujących roboty górnicze w kopalniach wymienionych w punkcie pierwszym tegoż aktu prawnego. Przesłanką wymaganą dla uzyskania ekwiwalentu pieniężnego za węgiel jest nabycie w okresie zatrudnienia uprawnień koniecznych dla otrzymania deputatu węglowego. Zatem samo wykazanie przez emeryta, czy też rencistę, iż w okresie zatrudnienia w przedsiębiorstwie wykonującym roboty górnicze pobierał deputat węglowy z mocy prawa skutkuje powstaniem uprawnienia do otrzymywania bezpłatnego węgla opałowego lub ekwiwalentu pieniężnego za ten węgiel, przy czym źródłem powstania tegoż uprawnienia jest § 19 ust. 2 w związku z § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1981 roku w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa - Karta górnika.

   Ustawa z dnia 28 listopada 2003 roku o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006 (Dz.U. z 2003 r. Nr 210, poz. 2037, z późn. zm.) nie wyłącza ani nie ogranicza uprawnień przyznanych mocą rozporządzenia Rady Ministrów - Karty górnika, z którym nie pozostaje w kolizji. Odnosi się bowiem ona do zupełnie innej sytuacji i ma na celu potwierdzenie, uszczegółowienie i skonkretyzowanie uprawnień pracowników kopalń będących w stanie likwidacji.

   Pragnę również podkreślić, iż szczegółowe zasady przyznawania powyższych świadczeń winien określić właściwy minister w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych zgodnie z § 19 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1981 roku w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa - Karta górnika. A zatem określenie trybu przyznawania świadczeń i podmiotów obowiązanych do ich wypłacania oraz środków, z których mają być one finansowane, leży w gestii właściwego ministra.

   W związku z powyższym uprzejmie proszę o wyjaśnienie, czy na podstawie upoważnienia zawartego w § 19 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1981 roku w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa - Karta górnika zostały określone szczegółowe zasady przyznawania bezpłatnego węgla opałowego lub ekwiwalentu pieniężnego za ten węgiel emerytom i rencistom uprawnionym do deputatu węglowego w okresie ich zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych objętych przepisami rozporządzenia, a jeśli stosowny akt prawny został wydany, to proszę o jego wskazanie.

   W piśmie z dnia 30 grudnia 2005 roku Minister Gospodarki stwierdził także, iż stosowne regulacje dotyczące deputatów węglowych zawierają zbiorowe układy pracy stanowiące źródło prawa pracy. Informuję, że zgodnie z art. 9 § 2 Kodeksu pracy postanowienia układów zbiorowych pracy nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych. Takim właśnie aktem wykonawczym w stosunku do Kodeksu pracy jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1981 roku w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa - Karta górnika. A zatem zbiorowe układy pracy nie mogą ograniczać uprawnień byłych pracowników przedsiębiorstw robót górniczych przyznanych na mocy § 19 powyższego rozporządzenia.

   Powołany w piśmie Ministra Gospodarki wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2005 roku, sygn. akt SK 20/04, potwierdza tezę, że nie można ograniczać praw nabytych przez pracowników górnictwa w drodze zawężania kategorii podmiotów uprawnionych do otrzymywania deputatów węglowych, czy też ekwiwalentu pieniężnego z tego tytułu.

   Konkludując, pragnę odnieść się do stwierdzenia zawartego w zakończeniu pisma Ministra Gospodarki z dnia 30 grudnia 2005 roku (DBE-XIII-0700/MK/˝5138w/2005), jakoby Minister Gospodarki nie miał podstaw prawnych do wydania stosownego aktu prawnego regulującego kwestie wypłacania ekwiwalentu pieniężnego za otrzymywany węgiel. Taką podstawą prawną jest § 19 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1981 roku w sprawie szczególnych przywilejów dla pracowników górnictwa - Karta górnika stanowiący, iż właściwi ministrowie w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych określą szczegółowe zasady przyznawania świadczeń, o których mowa w ust. 1 i 2, czyli ekwiwalentu pieniężnego z tytułu prawa do otrzymywania bezpłatnego węgla.

   Z poważaniem

   Poseł Izabela Katarzyna Mrzygłocka

   Warszawa, dnia 30 stycznia 2006 r.