Interpelacje Poselskie

   Z bardzo dużym niepokojem przyjęłam wiadomość o planowanej konsolidacji Zespołu Elektrowni Wodnych Niedzica SA z Koncernem Energetycznym ENION SA.

   Zgodnie z harmonogramem konsolidacji ENION SA oraz ZEW Niedzica SA połączenie spółek ma nastapić do 1 kwietnia 2006 roku, na zasadzie przejęcia ZEW Niedzica SA przez ENION SA, a następnie wydzielenia ze struktur ENION SA działalności eksploatacyjnej i połączenia ZEW Niedzica z istniejącą spółką eksploatacyjną ZEW Rożnów. Jaki jest cel takiego przedsięwzięcia? Czy takie przedsięwzięcie jest korzystne, a jeśli tak, to czy dla obu partnerów konsolidacji, gospodarki wodnej, Skarbu Państwa, regionu?

   Jednoosobowa spółka Skarbu Państwa pod nazwą Zespół Zbiorników Wodnych Czorsztyn - Niedzica - Sromowce Wyżne SA powstała w 1997 r. na bazie tzw. inwestycji centralnej realizowanej przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Zbiorniki te zostały wybudowane przede wszystkim dla zwiększenia bezpieczeństwa przeciwpowodziowego w dolinie rzeki Dunajec (ochrona Szczawnicy, Krościenka, Starego i Nowego Sącza). Elektrownie wodne przy zaporach były pomyślane jako drugorzędna funkcja inwestycji. Eksploatację inwestycji miały pierwotnie prowadzić służby MOŚZNiL (Okręgowa Dyrekcja Gospodarki Wodnej w Krakowie). Jednak z uwagi na duże koszty utrzymania przy braku możliwości prawnych czerpania dochodów z elektrowni wodnych zdecydowano o powstaniu JSSP.

   Powstała spółka miała za zadanie przede wszystkim prowadzenie prawidłowej gospodarki wodnej w dorzeczu Dunajca (utrzymanie rezerw przeciwpowodziowych, pompowni, monitoringu opadów na terenie całego Podhala, utrzymywanie w należytym stanie budowli wodnych) oraz jako zadanie drugoplanowe - produkcję energii elektrycznej w elektrowniach wodnych oraz rozwój infrastruktury turystycznej. W wyniku dużego zaangażowania załogi zadania te udało się wykonać z dużym sukcesem. W pierwszych czterech latach działalności Spółki podjęto szereg działań, takich jak:

   1) w zakresie ochrony przeciwpowodziowej i gospodarki wodnej:

   - zbudowano system monitoringu przeciwpowodziowego na Podhalu (automatyczne stacje meteorologiczne),

   - zautomatyzowano pompownie odwadniające, chroniące m.in. wieś Dębno z zabytkowym kościołem drewnianym, włączonym do światowego dziedzictwa kultury,

   - zbudowano system monitoringu bezpieczeństwa zapory wodnej,

   - opracowano program ochrony przeciwpowodziowej, a także wyrównywania przepływów w przełomie Dunajca, tak, aby umożliwić nawet w najsuchszych okresach możliwość uprawiania spływów Dunajca przez flisaków;

   2) w zakresie działalności energetycznej

   - rozpoczęto budowę niekonwencjonalnych źródeł energii, tj. elektrowni wodnych Łączany i Smolice,

   - podjęto aktywną współpracę z sąsiednimi gminami w zakresie ich energetycznego zapotrzebowania, uczestnicząc w charakterze konsultanta w toku prac przygotowujących Plan zaopatrzenia energetycznego dla miasta Nowy Targ, gminy Czorsztyn i gminy Łapsze Niżne,

   - rozpoczęto działalność dystrybucyjną, budując na obszarach o niedostatecznym nasyceniu siecią energetyczną około 15 km linii SN napowietrznej oraz podwodnej i zapewniając w ten sposób bezpieczeństwo zasilania regionu,

   -podjęto prace mające na celu określenie opłacalności budowy skojarzonego źródła energii na bazie odpadów komunalnych z gmin podhalańskich;

   3) w zakresie działalności turystycznej

   - opracowano koncepcję i zrealizowano budowę ośrodka turystycznego ˝Polana Sosny˝: stacja narciarska, pole karawaningowe, restauracja ˝Dwór˝ w przeniesionym z Grywałdu zabytkowym dworku, pensjonat ˝Chata Spiska˝ w przeniesionym z Łapsz zabytkowym drewnianym budynku (na ten cel uzyskano dotację z Ministerstwa Kultury w wysokości 200 tys. zł),

   - utworzono hotel ˝Pieniny˝ w budynku zaplecza budowy zapory,

   - rozpoczęto świadczenie usług turystycznych, uzyskując m. in. za utworzenie markowych produktów certyfikaty ˝Turystycznych Przebojów Małopolski 2001˝,

   - opracowano koncepcję i zorganizowano wraz z gminą Czorsztyn przedsiębiorstwo ˝Osada Turystyczna Czorsztyn˝ na bazie zabytkowych domów ze wsi Czorsztyn uratowanych przed zalaniem, uzyskując dotację z Funduszu PHARE w wysokości 500 tys. Ą.

   Ważnym aspektem działalności ZEW Niedzica SA w tym okresie było też podejmowanie inicjatyw na rzecz integracji i rozwoju społeczności regionu, m. in.:

   - utworzono Fundację Rozwoju Regionu Jeziora Czorsztyńskiego (jako fundatorów pozyskano samorządy gminne i powiatowe oraz lokalnych przedsiębiorców prywatnych),

   - powołano Stowarzyszenie Stypendium im. ks. Józefa Tischnera, udzielające pomocy materialnej młodzieży studiującej z regionu, pochodzącej z biednych rodzin,

   - organizowano corocznie charytatywne koncerty w hali turbinowej elektrowni Niedzica.

   W wyniku opisanych wyżej działań udało się utworzyć wiele miejsc pracy (ponad sto), a zwiększony ruch turystyczny spowodował znaczny rozwój małej przedsiębiorczości.

   Po zmianie w 2001 r. zarządu i rady nadzorczej Spółki praktycznie nie podjęto żadnych nowych działań, realizując jedynie plany poprzedniego zarządu. W 2003 r. zmieniono nazwę z Zespółu Zbiorników Wodnych Czorsztyn - Niedzica - Sromowce Wyżne SA na Zespoł Elektrowni Wodnych Niedzica SA. Ta pozornie drobna zmiana w nazwie firmy oznaczała jako pierwszoplanową działalność produkcję energii elektrycznej, a nie ochronę przeciwpowodziową. Dalszym krokiem w tym kierunku było podjęcie projektu konsolidacji z Enionem.

   Autorzy projektu argumentują, że dzięki konsolidacji koncern zostanie wzmocniony kapitałowo i będzie w stanie prowadzić bardziej efektywną gospodarkę w zakresie zakupu energii elektrycznej pochodzącej ze źródeł odnawialnych, a także prowadzić efektywne działania w zakresie rozwoju odnawialnych źródeł energii.

   Niewątpliwie przejęcie ZEW Niedzica będzie oznaczało dla koncernu korzyści, ale może to doprowadzić do znacznego zmniejszenia bezpieczeństwa powodziowego całego regionu. Istnieje zawsze konflikt interesów pomiędzy bezpieczeństwem powodziowym a maksymalizacją zysków w elektrowni wodnej. Warto przypomnieć, że Enion jest właścicielem znacznie większego niż ZEW Niedzica źródła odnawialnego, tj. ZEW Rożnów, a nigdy nie podejmował żadnych inwestycji w zakresie rozwoju gospodarki wodnej (zbiornik w wyniku rabunkowej eksploatacji praktycznie pozbawiony większych rezerw powodziowych). Enion nie podejmował też inwestycji w zakresie odnawialnych źródeł energii. Oznacza to, że dochody uzyskane z eksploatacji ZEW Rożnów przeznaczał na finansowanie innych dziedzin działalności (finansowanie skrośne).

   Ponadto likwidacja samodzielnego przedsiębiorstwa ZEW Niedzica SA i uczynienia go zakładem eksploatacyjnym z pewnością uniemożliwi realizację przyjętej strategii budowy silnego przedsiębiorstwa regionalnego.

   Podejmowanie wielu działań przez ZEW Niedzica po uzyskaniu statusu zakładu eksplatacyjnego będzie niemożliwe, a to z pewnością zostanie negatywnie przyjęte przez samorządy i mieszkańców regionu, którzy postrzegali ZEW Niedzicę jako zakład przyjazny dla otoczenia społecznego i środowiska naturalnego. Jako zakład eksploatacyjny ZEW Niedzica nie będzie też predysponowana do wspólpracy z samorządami w zakresie wykorzystania przez nie środków unijnych.

   Proszę Pana Ministra o odpowiedź, czy rzeczywiście konsolidacja obu firm jest konieczna i czy nie wpłynie negatywnie na bezpieczeństwo powodziowe i rozwój regionu.

   Z poważaniem

   Poseł Anna Paluch

   Nowy Targ, dnia 7 grudnia 2005 r.