Szanowny Panie Premierze! Wypowiedzi niektórych polityków o projekcie podziału Funduszy Strukturalnych w ramach tzw.
Szanowny Panie Premierze! Wypowiedzi niektórych polityków o projekcie podziału Funduszy Strukturalnych w ramach tzw. Regionalnego Programu Operacyjnego oraz doniesienia prasowe w tym zakresie (˝Gazeta Lubuska˝) wzbudziły zaniepokojenie mieszkańców województwa lubuskiego. W wyniku ww. projektu województwo lubuskie otrzymałoby 510 000 000 euro, a nie 570 000 000 euro, co oznacza stratę około 60 000 000 euro przeznaczonych na kolejny okres wsparcia. Dotychczas obowiązywały takie zasady podziału środków unijnych, wedle których kwoty dla województw oceniane były w 100- punktowej skali, na którą składały się następujące wskaźniki:
- 80% liczba ludności,
- 10% stopa bezrobocia,
- 10% PKB.
Z powodu małej liczby mieszkańców województwo lubuskie otrzymywało relatywnie mało środków. Jednak wysoki wskaźnik bezrobocia i relatywnie niskie PKB na mieszkańca bezspornie kwalifikuje nasze województwo do grupy województw biedniejszych. Rząd Pana Premiera w trakcie negocjacji wsparcia Unii Europejskiej na lata 2007-2013 przychylił się do odmiennego kryterium podziału środków dla regionów najbiedniejszych, którego podstawą jest tylko wysokość PKB na mieszkańca, z pominięciem drugiego, niezwykle istotnego wskaźnika, jakim jest stopa bezrobocia. Tym samym Polska na lata 2007-2013 uzyskała dodatkową kwotę 882 000 000 euro dla 5 województw tzw. ściany wschodniej (województwa: podlaskie, lubelskie, podkarpackie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskie).
Istotnie, województwa te mają najniższy wskaźnik PKB na mieszkańca, chociaż różnica pomiędzy wskaźnikami tych województw w porównaniu z województwem lubuskim jest nieznaczna (zestawienie porównawcze wskaźników przekazuję w załączeniu do niniejszej interpelacji oraz w poniższej tabeli).*) Może się okazać, że przy tak minimalnych różnicach wskaźnik PKB już za 2006 kwalifikowałby nasze województwo do kategorii najsłabszych, wspieranych dodatkowo do 2013 r., a niestety korekta przyznanych kwot jest raczej niemożliwa.
Tabela: PKB per capita w Polsce i wybranych województwach w latach 2000-2003.
2000
2001
2002
2003
Polska
19464
20371
21130
22048
warmińsko-mazurskie
15241
15461
16126
17371
podlaskie
14645
15790
16331
16731
lubelskie
13628
14481
14858
15565
podkarpackie
13576
14350
14810
15608
świętokrzyskie
15084
15489
16299
17223
małopolskie
16938
17140
18103
18933
opolskie
16430
16647
17072
17512
lubuskie
17530
18035
18574
19072
Źródło: GUS
Niestety Rząd pogodził się z nieuwzględnieniem drugiego ważnego, a nawet ważniejszego wskaźnika ze względu na jego rujnujące oddziaływanie rozwojowe, tj. wskaźnika bezrobocia. Województwo lubuskie pozostaje tym samym bez szansy na dodatkowe wsparcie, które byłoby w stanie zrekompensować zastój cywilizacyjny wynikający z długotrwałego i wysokiego bezrobocia.
Mamy zatem w latach 2007-2013 do czynienia z zupełnie nową regułą podziału środków, które będą w rzeczywistości docierać do każdego województwa w sposób faworyzujący województwa wschodnie.
Niezbędna jest zatem znacząca zmiana zasad podziału środków przeznaczonych na regionalne programy operacyjne, w wyniku której możliwym będzie szybszy rozwój takich województw, jak poszkodowane lubuskie.
W związku z powyższym muszą ulec zmianie proporcje: przy podziale środków na regionalne programy operacyjne oprócz liczby mieszkańców powinna zostać uwzględniona również stopa bezrobocia. Województwo lubuskie znajduje się wśród tych województw, które mają najwyższą stopę bezrobocia. Parametr ten jest głównym wyznacznikiem oceny społecznej, jakości życia oraz perspektyw rozwojowych. Uzasadniona jest zatem obawa utraty środków UE przez województwo lubuskie na rzecz województw ˝ściany wschodniej˝ bądź województw o dużej liczbie mieszkańców, przy zachowaniu tych samych wskaźników.
Szanowny Panie Premierze! Pragnę wskazać na dwa aspekty świadczące o dysproporcjach rozwojowych na obszarze Polski wschodniej i Polski zachodniej. Stan rozwoju infrastruktury wielu gmin zachodnich, zwłaszcza na terenach popegeerowskich, jest w dalszym ciągu znacznie gorszy od gmin województw Polski wschodniej. Dotyczy to zarówno rozwoju infrastruktury technicznej, jak i infrastruktury społecznej.
Drugą ważną dysproporcją, niedostrzeganą przez kolejne Rządy, jest kwestia porównania kondycji potencjału rozwojowego województw polskich w stosunku do ich zagranicznych sąsiadów. Województwo lubuskie i dwa pozostałe województwa zachodnie znacznie odbiegają od poziomu rozwoju cywilizacyjnego sąsiednich landów niemieckich, w wielu dziedzinach mamy wręcz do czynienia z przepaścią rozwojową.
Zgoła odmienna sytuacja występuje na terenie Polski wschodniej, gdzie polskie ˝biedne˝ województwa zdecydowanie przewyższają w poziomie rozwoju przygraniczne regiony sąsiedniej Ukrainy i Białorusi, a nawet Litwy i Rosji. Nie muszę więc uświadamiać stanu niezadowolenia społeczności województwa lubuskiego, jak również ograniczonych szans rozwojowych ze względu na lepszy potencjał sąsiedniej Brandenburgii.
W latach 2007-2013 kolejnym źródłem finansowania rozwoju regionalnego są środki przeznaczone w ramach celu 3 na współpracę transgraniczną.
Szanowny Panie Premierze! Zwracam się zatem do Pana Premiera z uzasadnionym wnioskiem, by w ramach programu operacyjnego przeznaczono na województwo lubuskie większą kwotę środków, co będzie też częściowo rekompensatą wobec nieuzasadnionego przyznania środków na tzw. biedne województwa wschodnie i ponowne, naszym kosztem, wzmocnienie ich w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego.
Natomiast środki w ramach celu 3 mają na celu znoszenie różnic cywilizacyjnych i wyrównywanie szans rozwojowych po obu stronach granicy, a także promowanie wspólnych inicjatyw społeczności lokalnych zamieszkujących obszary przygraniczne. Uzasadnia to słuszność przyznania większych środków dla województwa lubuskiego i pozostałych województw Polski zachodniej, dzięki czemu ta transgraniczna dysproporcja i historyczne rozwarstwienie ulegnie do 2013 roku stopniowemu ograniczeniu.
Z całą pewnością zasadnym jest pewne uszczuplenie środków w ramach celu 3 dla tej (wschodniej) części Polski, ponieważ i tak została ona wsparta kwotą 882 000 000 euro przeznaczoną na województwa ˝biedne˝, a kolejne środki na współpracę transgraniczną pogłębią dysproporcje między Polską a Ukrainą i Białorusią.
Jestem pewien, że nie leży w interesie Polski tworzenie kaskady rozwojowej pomiędzy przygranicznymi terenami Białorusi i Ukrainy. Żywotnym interesem Polski jest zniwelowanie różnic na granicy zachodniej.
Istotnymi argumentami przemawiającymi za zwiększeniem dofinansowania dla województwa lubuskiego jest zdolność do absorpcji środków unijnych, doświadczenie w dotychczasowej realizacji projektów dofinansowywanych z budżetu Unii Europejskiej oraz gotowość przygotowania dobrych projektów.
Przekazanie większych pieniędzy dla województwa lubuskiego daje gwarancję dobrego ich wykorzystania.
Z wyrazami szacunku
Poseł Czesław Fiedorowicz
Zielona Góra, dnia 30 marca 2006 r.