Panie Ministrze Prokuratorze Generalny! W kontekście ostatnich informacji prasowych i telewizyjnych mam zaszczyt poinformować
Panie Ministrze Prokuratorze Generalny! W kontekście ostatnich informacji prasowych i telewizyjnych mam zaszczyt poinformować Pana Ministra - Prokuratora Generalnego, że wyborcy zwracają uwagę na kwestię wpływu ułaskawień na procesy resocjalizacyjne skazanych i stan bezpieczeństwa obywateli. Wyrażają swój niepokój, że ich zdaniem, prawo łaski Prezydenta RP nie zawsze służy resocjalizacji skazanych i poprawie stanu bezpieczeństwa obywateli.
Moi rozmówcy zagadnieniem tym interesowali się pod kątem rodzaju przestępstw, za jakie były skazane osoby ułaskawiane przez kolejnych prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej. Niepokoiło ich między innymi to, że dość duża liczba to ˝wyrodni tatusiowie niechcący łożyć na utrzymanie swych dzieci, zawodowi damscy bokserzy, to sprawcy wypadków drogowych po pijanemu, to również osoby skazane za zabójstwa.˝
Podnoszą również problem anonimowości ułaskawień. Przeciętny obywatel ma dostęp jedynie do danych o charakterze statystycznym, a przecież za liczbami kryją się konkretni ludzie, ich przewinienia, darowane wyroki na pobyt w więzieniu czy grzywny, a w tle pozostają poszkodowani ze swymi problemami. Dziwią się, że wójt, umarzając rolnikowi 200 złotych podatku, musi o tym informację podać do publicznej wiadomości, informując, komu, jaką kwotę podatku i z jakiego powodu umorzył. Natomiast Kancelaria Prezydenta w komunikatach ogranicza się do statystyki.
Zainspirowani tymi przemyśleniami przeanalizowaliśmy pobieżnie ten problem na podstawie opublikowanych w internecie komunikatów Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie zastosowania prawa łaski za okres od kwietnia 2001 do 10 lipca 2003 roku.
Oczywiste jest, że prawo łaski to konstytucyjne prawo i przywilej Prezydenta RP i jemu są znane przesłanki, jakimi kierował się, stosując prawo łaski lub prawa takiego odmawiając. Zatem nie podejmuję się oceny zagadnienia w płaszczyźnie podniesionej przez wyborców, ale moją uwagę zaabsorbowały problemy współdziałania poszczególnych uczestników postępowania ułaskawieniowego, tj. sądów I i II instancji, które wydały wyroki w sprawach osób ubiegających się o ułaskawienie, Prokuratora Generalnego i Prezydenta RP.
Z przeanalizowanego materiału wynika, że w okresie ponad 2 lat Prezydent RP w trybie zwykłym (art. 561 § 1 k.p.k.) rozpatrzył 1017 wniosków o ułaskawienie. Nadto działając w trybie art. 567 § 2 k.p.k. Prezydent RP zażądał przekazania mu akt w 41 sprawach. Łącznie rozpatrzył 1058 spraw, stosując prawo łaski wobec 403 osób i odmawiając prawa łaski 655 osobom.
Z komunikatów Kancelarii Prezydenta wynika, że w analizowanym okresie sądy I i II instancji pozytywnie zaakceptowały wnioski złożone w trybie zwykłym. Prezydent RP ułaskawił 82 skazanych mimo negatywnej opinii Prokuratora Generalnego i odmówił prawa łaski 10 skazanym mimo pozytywnych opinii Prokuratora Generalnego.
W sprawach rozpatrywanych w trybie art. 567 k.p.k. (akta sprawy przedkładane Prezydentowi RP na jego żądanie) Prezydent RP:
- odmówił prawa łaski 20 skazanym wobec zgodnych negatywnych opinii sądów i Prokuratora Generalnego,
- zastosował prawo łaski w odniesieniu do 4 skazanych wobec zgodnych pozytywnych opinii sądów i Prokuratora Generalnego,
- zastosował prawo łaski w odniesieniu do 1 skazanego mimo zgodnych negatywnych opinii sądów obu instancji i Prokuratora Generalnego,
- zastosował prawo łaski wobec 15 skazanych mimo negatywnej opinii Prokuratora Generalnego,
- zastosował prawo łaski wobec 1 skazanego, nie zasięgając opinii sądów i Prokuratora Generalnego.
Z analizy komunikatów Kancelarii Prezydenta RP w okresie kwiecień 2001 - l0 lipca 2003 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zastosował prawo łaski wobec:
- 16 skazanych odbywających karę pozbawienia wolności,
- 18 skazanych, wobec których zastosowano przerwę w odbywaniu kary,
- 198 skazanych na kary wolnościowe (karę grzywny, karę ograniczenia wolności, karę pozbawienia wolności z zawieszeniem wykonania kary na czas próby), w tym nie mniej niż 52 skazanych na karę grzywny,
- 4 skazanych warunkowo zwolnionych z odbywania kary w trybie sądowym,
- 33 skazanych, wobec których odroczono wykonanie kary na podstawie art. 150 i 151 k.p.k.,
- 107 skazanych, wobec których Prokurator Generalny wstrzymał wykonanie kary lub zarządził przerwę w jej wykonywaniu do czasu ukończenia postępowania o ułaskawienie (art. 568 k.p.k.),
- 18 skazanych, którym zawieszono postępowanie wykonawcze,
- 8 skazanych pozostających na wolności ˝bez podstawy prawnej˝, w tym 1 skazany przebywający za granicą,
- 2 skazanych recydywistów.
Wobec 150 skazanych Prezydent RP, stosując prawo łaski, równocześnie zarządził zatarcie skazania.
W niniejszej interpelacji zwracam się do Pana Ministra - Prokuratora Generalnego z następującymi pytaniami:
1. Jak, z punktu widzenia Prokuratora Generalnego i Ministra Sprawiedliwości, praktyka ułaskawień wpływa na procesy resocjalizacyjne skazanych i poprawę bezpieczeństwa ogółu obywateli?
2. Czym generalnie spowodowane są rozbieżności w ocenach wniosków o ułaskawienie dokonywanych przez uczestników procesu ułaskawieniowego (sądy I i II instancji, Prokuratora Generalnego i Prezydenta RP)?
3. Czy i ile osób, wobec których Prezydenci III RP zastosowali prawo łaski, powróciło na drogę przestępstwa? W tym ile osób, wobec których ułaskawieniu sprzeciwiał się Prokurator Generalny?
4. Jakiej sprawy (spraw) dotyczyło prawo łaski zastosowane przez Prezydenta RP bez zasięgania opinii sądów i Prokuratora Generalnego?
5. Jakie motywy przemawiały za zastosowaniem prawa wobec:
- recydywisty?
- skazanych przebywających na wolności bez podstawy prawnej?
- skazanego przebywającego za granicą?
6. Jakim celom służy zastosowanie prawa łaski wobec skazanych na mniej dotkliwe kary wolnościowe, np. ograniczenie wolności, warunkowe zawieszenie wykonania kary, kara grzywny?
7. Jakim celom służy zatarcie skazania w wyniku zastosowanego prawa łaski? Czy chodziło o otwarcie drogi skazanemu do mandatu radnego, posła bądź senatora albo funkcji w administracji państwowej, samorządowej czy gospodarczej przed ustawowym terminem zatarcia skazania?
8. Czy, zdaniem Pana Prokuratora Generalnego, nie należałoby ujawniać opinii publicznej podstawowych danych o osobach, wobec których Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zastosował prawo łaski?
9. Czy są widoczne różnice w korzystaniu z prawa łaski przez obecnie urzędującego Prezydenta RP i jego poprzedników?
Z wyrazami szacunku
Poseł Stanisław Żelichowski
Warszawa, dnia 8 grudnia 2005 r.