Szanowny Panie Ministrze! Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych stanowi,
Szanowny Panie Ministrze! Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych stanowi, iż świadczenie przedemerytalne mogą otrzymać także przedsiębiorcy, oczywiście muszą uprzednio spełnić określone warunki, a mianowicie:
- prowadzić działalność gospodarczą przez okres dwóch lat,
- opłacać za ten czas składki na ubezpieczenie społeczne oraz
- ogłosić upadłość (ściślej: upadłość ogłasza sąd na wniosek przedsiębiorcy - dłużnika.).
Muszą także spełnić dalsze warunki, czyli:
- osiągnąć odpowiedni wiek (kobiety - 56 lat, mężczyźni - 61 lat),
- legitymować się udokumentowanym stażem wynoszącym: dla kobiet - 20 lat, dla mężczyzn - 25 lat.
W razie wystąpienia określonych przesłanek przedsiębiorca ma obowiązek wnieść o ogłoszenie upadłości. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. (Dz. U. Nr 60, poz. 535, ze zm.)
Prawo upadłościowe i naprawcze stanowi, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.
W przypadku zaniedbania tego obowiązku np. przez organ zarządzający (np. przez organ zarządzający osoby prawnej, np. spółki z o.o.) członkowie zarządu takiego przedsiębiorcy odpowiadają solidarnie ze spółką za długi kierowanego przedsiębiorstwa spółki.
Tak stanowi przepis art. 299 Kodeksu spółek handlowych. Przepis ten, w przypadku gdy wierzyciel nie będzie zaspokojony z majątku przedsiębiorcy dłużnika, uprawnia wierzyciela do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym przeciwko członkowi zarządu jako osobie fizycznej.
Rygory te odnoszą się także do przedsiębiorcy, który prowadzi jednoosobową firmę, ma obowiązek wnieść w odpowiednim czasie wniosek o ogłoszenie upadłości swojej firmy. Ocena zasadności takiego wniosku należy do sądu. Sąd może między innymi odmówić żądaniu ogłoszenia upadłości. Może wydać takie postanowienie między innymi wtedy, gdy wnioskodawca-przedsiębiorca nie posiada dostatecznych środków na koszty postępowania upadłościowego. A te mogą być niemałe (wynagrodzenie syndyka, koszty ogłoszeń, przetargów, koszty postępowań w celu ściągnięcia należności itp.).
Jeżeli tak się stanie (sąd odmówi ogłoszenia upadłości), przedsiębiorca nie spełni jednego z koniecznych warunków do świadczenia przedemerytalnego, mimo że spełnił wszystkie pozostałe, a z uwagi na wiek nie ma szans na ewentualne zatrudnienie. Co ma więc począć, skoro do emerytury także jeszcze daleko?
Przy wykładni językowej przepisu prawnego sprawa jest jasna. Warunek niespełniony, świadczenie nie przysługuje. Czy jednak taki był zamysł ustawodawcy, który rozszerzył prawo do świadczenia przedemerytalnego także na osoby pracujące na własny rachunek? Oczywiście można mimo wszystko bronić poglądu według wykładni językowej przy założeniu, iż przedsiębiorca ma obowiązek przewidywać skutki finansowe swojej działalności i nie dopuszczać do sytuacji kompletnego braku środków na postępowanie upadłościowe (działanie na szkodę wierzycieli).
Wobec rozbieżnych stanowisk co do prawa przedsiębiorcy 1-osobowego do świadczenia przedemerytalnego z powodów, o których stanowi interpelacja, pozwalam sobie skierować pod adresem Pana Ministra Pracy i Polityki Społecznej następujące pytania:
1. Czy istotnie odmowa sądu na ogłoszenie upadłości z powodu braku środków na postępowanie upadłościowe pozbawia zawsze takiego przedsiębiorcę prawa do świadczenia przedemerytalnego?
2. Czy nie można by przyjąć, że przedsiębiorca spełnia interpelowany warunek w sytuacji, gdy zgłosił wniosek o upadłość w odpowiednim czasie (warunek wystarczający)?
Poseł Andrzej Lepper
Koszalin, dnia 23 marca 2006 r.