Szanowny Panie Premierze! Przedstawiciele poznańskich sądów oraz Prezydent Miasta Poznania zwrócili się do mnie
Szanowny Panie Premierze! Przedstawiciele poznańskich sądów oraz Prezydent Miasta Poznania zwrócili się do mnie z wystąpieniem, w którym wskazują na istotne problemy ze stosowaniem niektórych przepisów ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich.
W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na trudności związane ze stosowaniem art. 26 ustawy. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu ˝wobec nieletniego można tymczasowo zastosować (...) umieszczenie w młodzieżowym ośrodku wychowawczym lub młodzieżowym ośrodku socjoterapii, ośrodku szkolno-wychowawczym (...)˝. Taki środek wychowawczy powinien być orzekany wobec nieletnich, których z różnych powodów należałoby natychmiastowo odizolować od środowiska, w którym przebywają, natomiast nie zachodzą jeszcze w stosunku do nich przesłanki do umieszczenia w schronisku dla nieletnich.
Niestety, od ponad 2 lat, tj. od wejścia w życie nowelizacji art. 26 ustawy w dniu 1 stycznia 2004 r., orzeczenia sądu rodzinnego wydane na jego podstawie nie są faktycznie wykonywane. Luka prawna polega na braku regulacji dotyczących:
- statusu młodzieżowych ośrodków wychowawczych, w których nieletni umieszczani byliby tymczasowo,
- procedury kierowania nieletnich do młodzieżowych ośrodków wychowawczych w trybie natychmiastowym (tymczasowym).
Procedura przewidziana w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w młodzieżowym ośrodku wychowawczym oraz młodzieżowym ośrodku socjoterapii odnosi się przede wszystkim do środka orzeczonego na podstawie art. 6 pkt 9 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Nie uwzględnia więc specyfiki środka przewidzianego w art. 26 ustawy, stosowanego w trybie tymczasowym, ale i natychmiastowym.
Drugim problemem sygnalizowanym przez sędziów rodzinnych jest kwestia regulacji prawnych związanych z odbiorem nieletnich zatrzymanych w trakcie ucieczki z młodzieżowego ośrodka wychowawczego na terenie innego miasta. Na podstawie § 10 ust. 2 wspomnianego wyżej rozporządzenia ˝dyrektor ośrodka obowiązany jest do odebrania zatrzymanego przez Policję nieletniego w ciągu 48 godzin od powiadomienia o zatrzymaniu˝. W praktyce zdarza się jednak, iż odebranie nieletniego następuje po upływie 48 godzin z uwagi na problemy kadrowe czy transportowe. Powstaje problem dotyczący miejsca pobytu nieletniego do czasu odebrania go przez dyrektora. Obecne przepisy nie pozwalają na umieszczenie nieletniego zatrzymanego w trakcie ucieczki z młodzieżowego ośrodka wychowawczego w policyjnej izbie dziecka. Rozwiązanie takie przewidziane jest natomiast dla uciekinierów ze schroniska dla nieletnich i zakładu poprawczego.
Z uwagi na tematykę interpretacji, związaną z kompetencjami zarówno Ministra Edukacji Narodowej, jak i Ministra Sprawiedliwości, chciałbym skierować bezpośrednio do Pana Premiera następujące pytania:
1. Czy Rada Ministrów wystąpi z inicjatywą ustawodawczą dotyczącą:
a) unormowania statusu młodzieżowych ośrodków wychowawczych, w których nieletni umieszczani byliby tymczasowo,
b) doprecyzowania sformułowanych w art. 81 ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich wytycznych do rozporządzenia ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania poprzez zobowiązanie go do uwzględnienia w akcie wykonawczym uproszczonej i przyspieszonej procedury kierowania nieletnich do młodzieżowych ośrodków wychowawczych w trybie art. 26 ustawy,
c) rozszerzenia kategorii nieletnich, których można umieszczać w policyjnej izbie dziecka, o zatrzymanych w trakcie ucieczki z młodzieżowego ośrodka wychowawczego?
2. Czy Rada Ministrów poprze ewentualną inicjatywę poselską w opisanym wyżej zakresie?
Z wyrazami szacunku
Poseł Dariusz Lipiński
Warszawa, dnia 4 kwietnia 2006 r.