Interpelacje Poselskie

   Szanowny Panie Ministrze! W ostatnim czasie Prawo i Sprawiedliwość podjęło szereg inicjatyw zmierzających do szerszego udostępnienia zawodów prawniczych, zwłaszcza dla absolwentów prawa. Działania ustawodawcze doprowadziły przede wszystkim do zrównania szans młodzieży prawniczej oraz szerokiego otwarcia aplikacji adwokackiej, radcowskiej i notarialnej. Spotkało się to z pozytywną oceną opinii publicznej, a także studentów prawa zainteresowanych kontynuowaniem przygotowań do wykonywania zawodów prawniczych.

   Ostatnio zaniepokojenie środowisk prawniczych, a zwłaszcza studentów prawa, wywołało, planowane już w tym roku, znaczne ograniczenie naboru na aplikację sądową i prokuratorską. Propozycje takie pozostają bowiem w sprzeczności z przedstawionymi wyżej tendencjami zmierzającymi do rozszerzenia dostępu do zawodów prawniczych. Z uzyskanej informacji wynika, że na przykład na aplikację prokuratorską w skali całego kraju ma być przyjętych obecnie jedynie około 60 osób, podczas gdy w roku ubiegłym przyjęto 490 osób, zaś nabór ma być przeprowadzony tylko w 4 spośród 11 prokuratur apelacyjnych. Zamierzenia takie sprowadzają się w swej istocie do znacznego ograniczenia dostępu absolwentów prawa do niektórych ważnych zawodów prawniczych (sędziego, prokuratora) i budzą poważne zastrzeżenia.

   Przede wszystkim znaczne ograniczenie naboru na aplikację prokuratorską i sądową ma być wprowadzone w sposób nagły, stanowiący zaskoczenie dla licznych absolwentów prawa zainteresowanych tymi aplikacjami. W poprzednich latach liczba przyjętych na te aplikacje była bowiem wielokrotnie wyższa, a stosowne konkursy odbywały się we wszystkich apelacjach. Obecnie nabór na aplikację prokuratorską ma być dokonywany jedynie w dużych ośrodkach (na południu Polski w Krakowie), co dyskryminuje absolwentów prawa z innych regionów, na przykład z Podkarpacia. Absolwenci prawa mieszkańcy Podkarpacia (na przykład Bieszczadów) będą mieli zdecydowanie ograniczone możliwości dostania się na aplikację, a następnie jej kontynuowania.

   Drastycznie ograniczając nabór na aplikację prokuratorską, kierowano się zapewne rzeczywistymi potrzebami tego zawodu. Zapomina się jednak, że aplikacja prokuratorska jest jedną z aplikacji państwowych, a osoby, które ją ukończyły, zasilają nie tylko prokuraturę, ale także inne ważne służby publiczne: Policję, służby specjalne, służby celne, służby finansowe, Straż Graniczną i wiele innych. Dotyczy to zwłaszcza organów, które uprawnione są do prowadzenia postępowań karnych. Według obecnego stanu prawnego nie tylko dochodzenia, ale także śledztwa mogą być prowadzone w szerokim zakresie przez organy pozaprokuratorskie, głównie Policję. Jakość pracy tych organów w zakresie prowadzonych postępowań przygotowawczych, jak powszechnie wiadomo, nie jest najwyższa. Ukończenie przez niektórych funkcjonariuszy, na przykład Policji, aplikacji sędziowskiej czy prokuratorskiej gwarantowało zdecydowanie wyższy poziom ich pracy i było dla państwa bardzo korzystne. Ustalając kryteria naboru na aplikację sądową lub prokuratorską, nie można kierować się jedynie wąsko pojmowanym interesem tych grup zawodowych, lecz interesem państwa jako całości.

   Szerszy nabór na aplikację sędziowską i prokuratorską umożliwia także wybór (po aplikacji i przeprowadzonym egzaminie) rzeczywiście najlepszych kandydatów do tego zawodu spośród wielu osób, które ukończyły aplikację.

   Jeżeli prowadzenie - jak to się działo przez ostatnie kilkanaście lat - w szerokim zakresie aplikacji pozaetatowej stanowi istotny problem finansowy dla resortu wymiaru sprawiedliwości, to należałoby raczej rozważyć ustalenie odpłatności za udział w niej niźli rezygnację z tego rodzaju aplikacji przewidzianej przecież przez przepisy ustawy o prokuraturze oraz ustawy o ustroju sądów powszechnych.

   Dlatego zwracam się do Pana Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego z interpelacją o poinformowanie:

   - jakie były powody znacznego ograniczenia dostępu absolwentów prawa do odbywania aplikacji sądowej i prokuratorskiej,

   - z jakich przyczyn zmiany te wprowadzone zostały tak nagle, czym zaskoczyły licznych studentów i absolwentów wydziałów prawa,

   - dlaczego do przeprowadzenia konkursu oraz aplikacji wybrano jedynie cztery ośrodki, co nie gwarantuje równego i powszechnego dostępu do tych aplikacji mieszkańcom spoza tych ośrodków,

   - czy przewiduje się zwiększenie naboru na aplikacje prokuratorską i sądową w roku 2006, w tym na przewidziane ustawowo aplikacje pozaetatowe, co zapewniłoby rzeczywiste rozszerzenie dostępu do wszystkich zawodów prawniczych, nie tylko do zawodu adwokata, radcy prawnego i notariusza, ale także do zawodu sędziego i prokuratora.

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Stanisław Zając

   Jasło, dnia 4 kwietnia 2006 r.