Interpelacje Poselskie

   Szanowny Panie Ministrze! W dniu 11 kwietnia 2006 r. dwóch funkcjonariuszy Policji w asyście dwóch informatyków z firmy BSA po okazaniu jedynie legitymacji służbowych wkroczyło do prywatnego lokalu, w którym prowadzona jest działalność gospodarcza, i oświadczyło, że ma zamiar sprawdzić legalność zainstalowanego oprogramowania na komputerach wykorzystywanych w usługowej poligraficznej działalności gospodarczej. Odmówiwszy wprowadzenia zapisu do książki kontroli (uznając, iż kontrolujący nie ˝znają˝ takiego dokumentu), koncentrując się w szczególności na sprzęcie komputerowym, przystąpili do jego rewizji.

   Kontrola legalności zainstalowanego w firmie PUH ˝Poligrafia˝ należącej do Ewy Jaszczura zamieszkałej w Dąbrowie Górniczej przy ulicy Tysiąclecia 6/13 sprzęcie komputerowym oprogramowania nie ujawniła żadnych nieprawidłowości. Potwierdzili to dokonujący rewizji informatycy.

   Wyżej przedstawione zachowania funkcjonariuszy Policji noszą wszelkie znamiona czynności procesowej przeszukania opisanego w rozdziale 25 Kodeksu postępowania karnego. Nie czyniły jednak w najmniejszym stopniu zadość opisanym w nim wymogom formalnym.

   W pierwszej kolejności kwestionuje się celowość czynności przeszukania. Zgodnie z art. 219 § 1 K.p.k. przeszukanie można przeprowadzić dla wykrycia lub zatrzymania albo przymusowego doprowadzenia osoby podejrzanej, a także w celu znalezienia rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie lub podlegających zajęciu w postępowaniu karnym, pod warunkiem istnienia uzasadnionych podstaw do przypuszczenia, że osoba podejrzana lub wymienione rzeczy tam się znajdują.

   Z przytoczonej normy wynika jednoznacznie, iż nie można dokonywać rewizji ˝na chybił trafił˝ w przekonaniu, że jak się odpowiednią liczbę pomieszczeń skontroluje, to się na jakiś ślad tego czy innego przestępstwa natrafi.

   W cytowanym przepisie uszczegółowiono zatem konstytucyjnie gwarantowane prawo do prywatności (art. 50 konstytucji) i zabezpieczono obywatela przed samowolą władz.

   W przedmiotowym przypadku żadna z wymienionych w art. 219 K.p.k. materialnych przesłanek przeszukania nie wystąpiła.

   Podstawą przeprowadzenia przeszukania winno być poza tym w pierwszej kolejności postanowienie sądu lub prokuratora. Jedynie w wypadkach niecierpiących zwłoki, gdy wydanie postanowienia nie było możliwe, czynność może być dokonana na podstawie nakazu kierownika jednostki, której organ dokonuje przeszukania, względnie po okazaniu legitymacji służbowej (art. 220 § 3 K.p.k.). W takim wypadku organ dokonujący przeszukania winien niezwłocznie wystąpić do sądu lub prokuratora z wnioskiem o zatwierdzenie czynności. Postanowienie sądu lub prokuratora w przedmiocie zatwierdzenia należy doręczyć osobie, u której dokonano przeszukania, w terminie 7 dni od daty czynności na zgłoszone do protokołu żądanie tej osoby. O prawie zgłoszenia żądania należy ją pouczyć.

   W niniejszej sprawie nie pouczono osób, u których dokonano przeszukania, o wynikającym z art. 220 § 3 K.p.k. uprawnieniu, co więcej, odmówiono sporządzenia protokołu, którego sporządzenie, zgodnie z art. 143 § 1 pkt 6 K.p.k. i art. 229 K.p.k. jest obligatoryjne. Daje to podstawy do przypuszczenia, iż czynność odbyła się z całkowitym pominięciem obowiązujących procedur, a prokurator nie został o nich poinformowany i nie miał w związku z tym żadnych możliwości ich weryfikacji.

   Niesporządzenie protokołu utrudnia również, o ile nie uniemożliwia, złożenie przez zainteresowanych zażalenia przewidzianego w art. 236 K.p.k.

   Nadmienić także należy, iż przeszukanie jako dowodowa czynność procesowa może być dokonane tylko w ramach postępowania karnego (najwcześniej w trybie określonym w art. 308 § 1 K.p.k., kiedy nadzór nad czynnościami sprawuje prokurator), dlatego też zachowania funkcjonariuszy nie można tłumaczyć przeprowadzanymi czynnościami operacyjno-rozpoznawczymi (art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji odsyła do uregulowań Kodeksu postępowania karnego).

   Mając na uwadze powyższe, wnoszę o podjęcie przez Pana Ministra działań mających na celu uniknięcie bezprawnych postępowań w celu przeprowadzenia badania legalności oprogramowań komputerowych wykorzystywanych w działalności gospodarczej. Nadmienia się jednocześnie, że kontrolowana firma nie uzyskała żadnego protokołu pokontrolnego ani innego pokwitowania przeprowadzonych czynności.

   Ponadto wnoszę o zbadanie legalności oraz prawidłowości przeprowadzonych przez funkcjonariuszy Policji czynności, a w razie stwierdzenia uchybień wyciągnięcia konsekwencji natury dyscyplinarnej, jeżeli były one wynikiem zaniedbania.

   Jeżeli natomiast przeszukanie zostało dokonane bez istotnej potrzeby lub w warunkach przez ustawę zabronionych, wnoszę o zbadanie sprawy pod kątem ewentualnej odpowiedzialności karnej sprawców za nadużycie władzy publicznej - art. 231 K.k.

   Jakie jest stanowisko Pana Ministra w powyższej sprawie?

   Z poważaniem

   Poseł Jacek Kościelniak

   Warszawa, dnia 26 kwietnia 2006 r.