Interpelacje Poselskie

   Działając w trybie art. 191 ust.1 i art.192 ust. 1 i 2 uchwały z dnia 30 lipca 1992 r. ˝Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej˝, uprzejmie przedkładam interpelację skierowaną do Pana Prezesa Rady Ministrów Kazimierza Marcinkiewicza w sprawie o zasadniczym charakterze i odnoszącej się do problemów związanych z polityką państwa. Przedmiot złożonej interpelacji stanowią aktualne problemy, związane z funkcjonowaniem Urzędu Zamówień Publicznych, nad którym nadzór sprawuje Pan Premier, a w szczególności z prawnym uregulowaniem przez państwo tzw. rynku zamówień publicznych i nieprawidłowościami związanymi z funkcjonowaniem w praktyce zapisów ustawy Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 19, poz. 177 z późn. zm.).

   Szanowny Panie Premierze! W ostatnim okresie, w środkach masowego przekazu wielokrotnie poruszano problematykę wadliwego funkcjonowania w praktyce zapisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych.

   W szczególności wskazuje się, iż w przeważającej części postępowań w przedmiocie udzielenia zamówienia publicznego decydujące, a niejednokrotnie jedyne, kryterium wyboru oferty stanowi najniższa cena. Inne wymienione w art. 91 ust. 2 ustawy kryteria wyboru oferty, takie, jak jakość, funkcjonalność, parametry techniczne, zastosowanie najlepszych technologii czy też termin wykonania zamówienia, są jedynie marginalnie stosowane przez zamawiających. W ogóle nie znajduje również w praktyce zastosowania ustawowe kryterium wpływu sposobu wykonania zamówienia na rynek pracy w miejscu wykonywania zamówienia. Wskazać należy, iż zapisy o takiej treści znajdują się w aktach prawnych obowiązujących w wielu państwach unijnych, gdzie skutecznie chroni się regionalne rynki pracy przed zewnętrznymi podmiotami gospodarczymi, także tymi z Polski. Praktyka w przedmiocie udzielania zamówień publicznych w naszym kraju nie zapewnia żadnych preferencji rodzimym firmom, co powinno być praktyką znajdującą powszechne zastosowanie, zwłaszcza na terenach dotkniętych bezrobociem. Coraz częstszym zjawiskiem jest fakt, iż firmy miejscowe, w praktyce realizujące na zasadzie podwykonania prace wynikające z zamówienia publicznego udzielonego podmiotom działającym w skali globalnej, które wobec zakresu prowadzonej działalności mogą zaoferować najniższe ceny, balansujące na granicy faktycznych kosztów wykonania zamówienia, nie otrzymują należnej zapłaty za wykonane prace. Procesy sądowe o zapłatę należności w tych sprawach trwają niejednokrotnie nie miesiącami, lecz latami.

   Odrębny problem powstaje na gruncie zapisu art. 91 ust. 3 ustawy, który nie pozwala na stosowanie kryteriów oceny ofert związanych z wiarygodnością ekonomiczną, techniczną i finansową zamówienia. W tym stanie prawnym przetargi często są rozstrzygane na korzyść firm stojących na skraju upadłości, które składają najniższe cenowe oferty, w żaden sposób nieodpowiadające ekonomicznej wartości zamówień. Następstwem tego jest to, iż owe firmy zalegają z płatnościami należnymi podwykonawcom, którzy, niejednokrotnie bezskutecznie przez okres wielu miesięcy oczekując na zapłatę za wykonane prace, w końcu są zmuszeni zaprzestać robót. Z taką sytuacją, a nie był to przypadek odosobniony, mieliśmy ostatnio do czynienia w trakcie budowy Drogowej Trasy Średnicowej na odcinku w Katowicach. Doprowadziło to w konsekwencji do zahamowania robót prowadzonych na placu tej kluczowej dla układu komunikacyjnego Górnego Śląska inwestycji. Wiele innych inwestycji o zasadniczym znaczeniu dla miast aglomeracji śląskiej, np. w zakresie modernizacji sieci kanalizacyjnych i wodociągowych, a realizowanych w ramach ISPA, stanęło pod znakiem zapytania.

   Nadmienić należy, iż nierealizowanie prac w ustalonych terminach niejednokrotnie stanowi przesłankę, która może doprowadzić do utraty funduszy unijnych. Kolejnym negatywnym aspektem takiego stanu jest rozwój tzw. szarej strefy.

   Przedstawionemu stanowi dodatkowo sprzyja fakt, iż w praktyce ˝martwy˝ jest zapis art. 90 ust.1 ustawy o zamówieniach publicznych, który przyznaje zamawiającemu kompetencje pozwalające na wystąpienie do wykonawcy o udzielenie wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny, w sytuacji gdy ma on wątpliwości co do faktu, czy oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny w relacji do przedmiotu zamówienia.

   W tym stanie zasadny wydaje się wniosek, iż obowiązujące zapisy w postaci wprowadzenia definicji legalnej ˝najkorzystniejszej oferty˝ nie spełniły w praktyce stawianych przed nimi celów i oczekiwań oferentów.

   Wobec przygotowywanej nowelizacji prawa zamówień publicznych stwierdzić należy, iż skuteczne rozwiązanie przedstawionych problemów mogłoby stanowić zobligowanie oferentów do stosowania kryterium najniższej stawki roboczogodziny wyliczone na podstawie przepisów ustawowych dotyczących płacy minimalnej, pod rygorem odrzucenia bądź pozostawienia bez rozpoznania oferty niespełniającej tego wymogu. Wydaje się, iż wprowadzenie odpowiednich zapisów prawnych sankcjonujących takie rozwiązanie powinno zyskać powszechną akceptację, a jednocześnie nie prowadziłoby to do powstania problemów legislacyjnych w systemie aktów prawnych w postaci niezgodności z innymi aktami czy też zapisami aktów prawa europejskiego.

   Inne rozwiązanie realizujące oczekiwania przedsiębiorców mogłoby stanowić wprowadzenie zasady, zgodnie z którą odrzuceniu z mocy prawa ulegałaby oferta, której wartość byłaby niższa aniżeli 30% wartości kosztorysu inwestorskiego.

   Przedstawiony stan, w przedmiocie stosowania w praktyce obecnych zapisów ustawy Prawo zamówień publicznych, skłania do sformułowania wniosku, iż wobec oczekiwań zgłaszanych przez przedsiębiorców konieczne jest niezwłoczne wprowadzenie zmian ustawowych.

   W tym stanie zapytuję, jakie działania zamierza zaproponować nadzorowany przez Pana Premiera Urząd Zamówień Publicznych celem likwidacji powszechnie dostrzeganych narastających nieprawidłowości na rynku zamówień publicznych.

   W mojej ocenie należy rozpocząć debatę na forum sejmowym w tej materii.

   W świetle przedstawionego stanu faktycznego zapytuję:

   1. Czy Urzędowi Zamówień Publicznych znane są nieprawidłowości związane z funkcjonowaniem rynku zamówień publicznych, które w konsekwencji prowadzą do zahamowania wielu inwestycji, a w tym m.in. mogą skutkować zablokowaniem najważniejszych inwestycji ˝drogowych˝ oraz kanalizacyjnych?

   2. Jakie konkretne zmiany zapisów prawnych zaproponuje Urząd Zamówień Publicznych celem likwidacji narastających nieprawidłowości w postępowaniach w przedmiocie udzielania zamówień publicznych?

   Z wyrazami szacunku

   Poseł Jan Szwarc

   Warszawa, dnia 16 grudnia 2005 r.