Szanowny Panie Ministrze! Zgodnie z art. 935 § 2 Kodeksu cywilnego ˝w braku zstępnych
Szanowny Panie Ministrze! Zgodnie z art. 935 § 2 Kodeksu cywilnego ˝w braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom, rodzeństwu i zstępnym rodzeństwa˝. W praktyce zdarzają się więc często przykłady sytuacji, w których w drodze dziedziczenia ustawowego zobowiązania kredytowe i pożyczkowe dorosłych dzieci przechodzą po ich śmierci na rodziców. W wielu przypadkach są to osoby w zaawansowanym wieku, znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i całkowicie nieświadome zobowiązań zaciągniętych przez swoje dzieci. Przede wszystkim zaś nie dysponują one często wystarczającą wiedzą na temat przepisów prawa spadkowego i dowiadują się o możliwości odrzucenia spadku, w skład którego wchodzi prawie wyłącznie zadłużenie, najczęściej po upływie sześciomiesięcznego terminu, określonego w art. 1015 Kodeksu cywilnego. Osoby te często są całkowicie zaskoczone, gdy wierzyciele żądają od nich spłaty kredytów lub pożyczek, na których zaciągnięcie ani nie wyrażali zgody, ani też nie wystawiali poręczenia.
Jest rzeczą oczywistą, iż w żadnej mierze nie należy kwestionować podstawowej dla porządku prawnego zasady ignorantia iuris nocet. Należy jednak zwrócić uwagę na to, iż w zarysowanych wyżej sytuacjach stan prawny wynikający z obowiązujących przepisów, jak najsłuszniej zapewniających ochronę prawną wierzycielom, kłóci się w społecznym odbiorze z poczuciem sprawiedliwości. Przyczyny tego szukać należy jednak nie w brzmieniu przepisów prawa, a raczej w braku świadomości prawnej znaczącej części mieszkańców naszego kraju i ich nieznajomości własnych praw i obowiązków.
Wydaje się, iż powinnością państwa jest łagodzenie w pewnym stopniu skutków braku wystarczającej wiedzy prawniczej wśród swoich obywateli, głównie poprzez udzielenie wyczerpującej informacji prawnej. W związku z powyższym pragnę zadać Panu Ministrowi następujące pytania:
1. Jak należy interpretować sześciomiesięczny termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, określony w art. 1015 K.c.? Czy biegnie on od chwili otrzymania informacji o śmierci spadkodawcy (zakładając, że rodzic wie o braku zstępnych i małżonka swojego dziecka, natomiast nie jest mu znany przepis mówiący o tym, iż staje się on w takiej sytuacji spadkobiercą), czy też od chwili powzięcia wiedzy, iż jest się z mocy prawa spadkobiercą ustawowym?
2. Czy istnieje w chwili obecnej możliwość informowania z urzędu znanych spadkobierców ustawowych o możliwości złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku?
3. W jaki sposób zdaniem Pana Ministra należałoby skutecznie upowszechniać wiedzę o przepisach prawa spadkowego, aby unikać opisanych na wstępie sytuacji? Czy odpowiednie pouczenia mogłyby być udzielane przez już istniejące instytucje?
Z wyrazami szacunku
Poseł Dariusz Lipiński
Warszawa, dnia 23 czerwca 2006 r.