Szanowny Panie Premierze! W świetle ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu
Szanowny Panie Premierze! W świetle ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 25 z 1998 roku art. 10 ust. 1 pkt 2) członkom rodziny ubezpieczonego rolnika przysługiwało - w razie wypadku przy pracy rolniczej - jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Jednorazowe odszkodowanie przysługiwało również rodzicom w razie śmierci dziecka przy pracy rolniczej.
Zmiany, które weszły w życie w maju 2004 na mocy ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873 z 2004 roku), ograniczyły grono osób uprawnionych do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej. W świetle tych zmian ustawowych odszkodowanie nie przysługuje osobie najbliższej rolnikowi, która uległa wypadkowi podczas pomocy w pracach związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, a nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, ani też członkom jej rodziny, jeśli zmarła wskutek wypadku. W świetle obowiązujących przepisów dzieci rolników do lat 15 nie mają prawa do jednorazowego odszkodowania, gdyż nie mogą być objęte ubezpieczeniem.
Gospodarstwa rolne to w większości gospodarstwa rodzinne i praca wszystkich jej członków, w tym również dzieci, jest wpisana w rolniczą tradycję. Gospodarstwa rolne prowadzą w większości produkcję mieszaną, dlatego dzieci rolników angażowane są do różnego rodzaju prac. Prace te są zróżnicowane i nasilają się w zależności od pory roku. Największe nasilenie niebezpiecznych prac następuje w okresie wiosennym, letnim i jesiennym. W tym czasie dzieci biorą udział w żniwach, zrywaniu owoców, pieleniu, gracowaniu, pracach na działce, jak również pracach związanych z chowem zwierząt. Te prace są szczególnie niebezpieczne, a dzieci narażone są na zagrożenia zdrowotne, takie jak: przygniecenia, przejechania oraz wszelkie urazy nóg i rąk. Intencją ustawodawcy było ograniczenie wydatków związanych z wypłatą odszkodowań - jednak czas pokazał, że było to posunięcie mało etyczne, by nie powiedzieć niehumanitarne. Brak rejestracji w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego zdarzeń wypadkowych, w których poszkodowanymi są dzieci, nie oznacza, że najmłodsi mieszkańcy wsi nie ulegają wypadkom w gospodarstwie. Jest to bardzo istotny problem, szczególnie w okresie wakacyjnym.
Zbliżają się żniwa, a większości rolników nie stać na zatrudnianie pracowników za odpłatnością do pracy na roli, dlatego ich dzieci muszą im pomagać.
Niezależnie od ww. argumentów prawnych uważam, że wskazany byłby powrót do wypłaty jednorazowych odszkodowań dla dzieci, jednak w nabyciu prawa do odszkodowania należałoby uwzględnić wykaz prac szczególnie niebezpiecznych, których nie należy powierzać dzieciom do lat 15 (wykaz ten został opracowany i ogłoszony w 1998 roku przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Państwowego Inspektora Pracy i Prezesa Kasy). Wykaz ten miał na celu uświadomienie rolnikom zagrożenia związanego z wykonywaniem przez ich dzieci najbardziej niebezpiecznych prac w gospodarstwie.
Mając na względzie powyższy problem, zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytanie:
Czy jest właściwą sytuacja polegająca na tym, że dziecko rolnika - nadal narażone na utratę zdrowia powstałą podczas pracy w gospodarstwie swoich rodziców bądź opiekunów - nie może liczyć na żadne zadośćuczynienie ze strony KRUS-u?
Z poważaniem
Poseł Tadeusz Sławecki
Warszawa, dnia 12 lipca 2006 r.